Tytu│: Portret damy
Autor: Wyczółkowski Leon (1852 - 1936)
data powstania: 1889 rok
wymiary:
wys.:  45.0  [cm]       szer.:  55.0  [cm]
technika: olej na płótnie
sygnatura: l.┼Ťr.L.Wycz├│┼ékowski 1889



O autorze:
Czo┼éowy malarz, grafik i rysownik okresu M┼éodej Polski, w tym wybitny reprezentant realistycznego nurtu w polskiej sztuce. Pocz─ůtkowo artysta doskonali┼é sw├│j warsztat  w zakresie malarstwa olejnego. Oko┼éo 1904 roku skoncentrowa┼é si─Ö na rysunku pastelami, by w kolejnym etapie swej tw├│rczo┼Ťci przej┼Ť─ç do oryginalnej grafiki - staj─ůc si─Ö tym samym, jednym z pionier├│w tej┼╝e dyscypliny.

Edukacj─Ö artystyczn─ů rozpocz─ů┼é w 1869 roku, w warszawskiej Klasie Rysunkowej, gdzie kszta┼éci┼é si─Ö pod kierunkiem Antoniego Kami┼äskiego, Rafa┼éa Hadziewicza oraz Wojciecha Gersona. Dalsz─ů nauk─Ö odbywa┼é w Monachium, ucz─Öszczaj─ůc do pracowni Aleksandra Wagnera, jednak┼╝e ju┼╝ w 1877 roku powr├│ci┼é na ziemi─Ö ojczyst─ů i trafi┼é pod skrzyd┼éa Jana Matejki - ucz─ůc si─Ö w krakowskiej Szkole Sztuk Pi─Öknych. Nast─Öpnie artysta przebywa┼é we Lwowie, Warszawie -  r├│wnie┼╝ na Ukrainie.

M├│wi si─Ö, ┼╝e w┼éa┼Ťnie ├│w pobyt na Ukrainie przyni├│s┼é w tw├│rczo┼Ťci artysty najwi─Ökszy stylistyczny prze┼éom, zapocz─ůtkowuj─ůc w jego sztuce nurt realizmu. W trakcie tego, z przerwami, dziesi─Öcioletniego pobytu,zafascynowany malowniczo┼Ťci─ů rozleg┼éego krajobrazu, jak i t─Ötni─ůcym ┼╝yciem tamtejszej ludno┼Ťci, Wycz├│┼ékowski na bie┼╝─ůco dokumentowa┼é ukrai┼äsk─ů  rzeczywisto┼Ť─ç. Malowa┼é pejza┼╝e, sceny rodzajowe, prac─Ö ludzi. Wielokrotnie te┼╝ powtarza┼é poszczeg├│lne motywy, osadzaj─ůc je w innej porze dnia, roku. Jego obrazy plenerowe, ze wzgl─Ödu na spos├│b malowania, w┼é─ůczane by┼éy do malarstwa impresjonistycznego.

 W jego wcze┼Ťniejszym okresie, za czas├│w studi├│w - pod kierunkiem Gersona, tw├│rczo┼Ť─ç utrzymywana by┼éa przeze┼ä w konwencji do┼Ť─ç akademickiej. Artysta tedy, w g┼é├│wnej mierze porusza┼é si─Ö wok├│┼é tematyki historycznej i religijnej. Nieco p├│┼║niej, przebywaj─ůc  w monachijskiej pracowni u Wagnera, zainteresowania artysty pod─ů┼╝a┼éy w kierunku werystycznych studi├│w nad kobiec─ů postaci─ů. Dojrzalszego, a przy tym bardziej ekspresyjnego stylu, Wycz├│┼ékowski nabra┼é za czas├│w pobytu w Krakowie, ucz─ůc si─Ö pod okiem mistrza Jana Matejki.

Ogrom jego talentu przejawi┼é si─Ö zar├│wno w bogatym repertuarze przedstawianych temat├│w, jak i w szerokiej skali ┼Ťrodk├│w ekspresji. I tak, jak w pocz─ůtkowym okresie artysta bazowa┼é g┼é├│wnie na malarstwie olejnym, tak z czasem technika jego zacz─Ö┼éa si─Ö rozrasta─ç o pastel, akwarel─Ö i kredk─Ö. Nie ba┼é si─Ö eksperyment├│w, przez co spectrum jego warsztatu jest tak rozleg┼ée.

Chocia┼╝ artysta, w swojej tw├│rczo┼Ťci znalaz┼é tak┼╝e miejsce na symbolistyczny nurt sztuki,  w nie mniejszym stopniu mistrzostwo Wycz├│┼ékowski osi─ůgn─ů┼é na gruncie portretu. Kre┼Ťl─ůc pastelem rysy twarzy, werystycznie odtwarza┼é wygl─ůd swych modeli, sugestywnie oddaj─ůc ich psychologiczny i emocjonalny profil. Warsztatowa perfekcja tych wizerunk├│w przejawi┼éa si─Ö zar├│wno w bezb┼é─Ödnym rysunku i wyrafinowanej kolorystyce zaw─Ö┼╝onej do zaledwie kilku ton├│w. Wycz├│┼ékowski sportretowa┼é w swoim dorobku wiele wybitnych osobisto┼Ťci, w┼Ťr├│d kt├│rych znale┼║li si─Ö miedzy innymi: Jan Kasprowicz, J├│zef Che┼émo┼äski, Stefan ┼╗eromski. Portretowa┼é te┼╝ siebie – do ko┼äca ┼╝ycia artysta prowadzi┼é malarski zapis w┼éasnej osoby. Wi─Ökszo┼Ť─ç jego autoportret├│w to popiersia, wykonane w r├│┼╝nych technikach.

W 1895 roku artysta powr├│ci┼é do Krakowa, gdzie w macierzystej uczelni podj─ů┼é prac─Ö pedagogiczn─ů - mianowany w 1899 na profesora naucza┼é tam do 1911 roku. W trakcie tego okresu, utrwali┼é si─Ö r├│wnie┼╝ jako jeden ze wsp├│┼éza┼éo┼╝ycieli ugrupowania, reprezentuj─ůcego polsk─ů sztuk─Ö - Towarzystwa Artyst├│w Polskich "Sztuka".  Wycz├│┼ékowski w┼é─ůczy┼é si─Ö tego czasu w popularyzacj─Ö polskiej sztuki bior─ůc udzia┼é w ekspozycjach zorganizowanych  w Pary┼╝u Wiedniu, Moskwie i Berlinie. To Krak├│w obudzi┼é w arty┼Ťcie ducha historyzmu, dlatego r├│wnie cz─Östo podejmowanym tematem jego prac by┼éa architektura zabytkowa.

Malarz zawsze ┼╝ywo uczestniczy┼é w ruchu wystawienniczym. Od 1873 roku prezentowa┼é regularnie swe prace czy to w warszawskim Towarzystwie Zach─Öty Sztuk Pi─Öknych, czy lwowskim Towarzystwie Przyjaci├│┼é Sztuk Pi─Öknych. Swoj─ů tw├│rczo┼Ť─ç prezentowa┼é tak┼╝e poza granicami kraju.